آنچه باید درباره ویتامین آ (A) بدانیم

آنچه باید درباره ویتامین آ (A) بدانیم

ویتامین A چیست و چه عملکردی در بدن ما دارد؟

ویتامین آ (A) یکی از ویتامین‌های محلول در چربی است. ویتامین‌های آ یا رتینول برای رشد بدن مخصوصاً در کودکان و کار صحیح دستگاه ایمنی و مخاط مثل مخاط روده و جلوگیری از عفونت‌ها (بیماریهای میکروبی) بهبود بینایی افراد در نور کم مثل شب و حفظ سلامتی سطح چشم، دفاع از بدن و سلامتی پوست است. ویتامین A به شکل خالص در منابع گیاهی وجود ندارد، بلکه پیش سازهای آن یعنی کاروتن‌ها به اشکال مختلف در گیاهان وجود دارند. این ویتامین به ۳ فرم رتینول، رتینال و رتینوئیک اسید وجود دارد و در بدن ذخیره می‌شود و در سبزی‌ها موجود است. این ویتامین در گوجه و هویج بسیار زیاد است.

بر اثر کمبود این ویتامین فرد دچار ضخامت و خشک شدن قرنیه چشم می‌شود که به این بیماری گزروفتالمی (xerophthalmia) می‌گویند. اگر کمبود خیلی شدید شود فرد نابینا خواهد شد؛ ولی کمبود آن فرد را دچار شب کوری می‌کند.

ویتامین آ نقشی حیاتی در فعالیت سالم قلب و عروق بدن داشته و در تنظیم سالم فشار خون لازم است.

ویتامین آ در زخم‌های پوست، جوش‌ها و سایر عوارض پوستی چون دارویی، اثری درمانی داشته و کمبود آن موجب دیر درمان شدن زخم می‌شود.

ویتامین آ برای فعالیت مویرگ‌ها و حفظ جدار آن‌ها لازم بوده و در عوارض قلبی عروقی یا خونریزی‌های مغزی کمبود این ویتامین دیده می‌شود.

ویتامین آ در عوارض و صداهای گوش در دوران سالمندی موجب درمان و رفع آن عوارض شده و مصرف آن از به وجود آمدن این عوارض و صداهای مختلف در گوش جلوگیری می‌کند.

ویتامین آ در نگهداری از سلول‌های بدن و شادابی آن‌ها و جلوگیری از پیری زودرس تأثیر شایسته‌ای دارد و امروز در درمان‌های ژرونتولژی و جلوگیری از نابودی و مرگ اعضای بدن از ویتامین «آ» استفاده درمانی می‌شود.

ویتامین آ در بیماری‌های دستگاه تنفسی و سلول‌های مخاطی آن نقش درمانی داشته و کمبود آن موجب عوارض و آتروفی بافت‌های مخاطی بینی می‌گردد.

ویتامین آ در دوران بیماری‌ها و عفونت‌های مختلف در بدن، مقاومت بدن را زیاد و عوامل ضد بیماری را تقویت می‌کند و موجب رفع بیماری شده و به سلامت بدن کمک می‌کند.

ویتامین آ در رشد و نمو تأثیر دارد و برای کودکان جزو ضروریات حیاتی است و موجب فعالیت و نشاط آنان می‌شود.

ویتامین آ در درمان زگیل یا دانه‌های پوستی مؤثر است و به نظر می‌رسد کمبود این ویتامین موجب بروز این دانه‌ها یا زگیل در سطح پوست می‌شود.

ویتامین آ در درمان اگزما یا خارش شدید پوستی مؤثر است.

مصرف بیش از حد این ویتامین موجب مسمومیت می‌شود.

ویتامین A در شیر پاستوریزه نیز وجود دارد.

مصرف یک فنجان آب هویج در روز، نیاز روزانه به ویتامین آ را تا حدودی بر طرف می‌سازد.

چه غذاهایی ویتامین A مورد نیاز ما را تامین می‌کنند؟

ویتامین A به طور طبیعی در بسیاری از غذاها یافت می‌شود و به برخی غذاها مانند شیر و غلات اضافه می‌شود. ما می‌توانیم مقادیر توصیه شده‌ی ویتامین A را با خوردن غذاهای مختلف از جمله موارد زیر دریافت کنیم:

  • جگر گاو و سایر گوشت‌های احشایی حیوانات (باید به خاطر داشته باشیم که این غذاها معمولا حاوی مقادیر زیادی کلسترول هستند، بنابراین باید در مصرف این مواد غذایی احتیاط کنیم.)
  • برخی از انواع ماهی‌ها مانند سالمون
  • سبزی‌های برگ سبز و سایر سبزی‌های سبز، نارنجی و زرد مانند بروکلی، هویج و کدو حلوایی
  • میوه‌ها، مانند طالبی، زردآلو و انبه
  • محصولات لبنی
  • غلات صبحانه غنی شده با ویتامین A

برخی از اثرات ویتامین A بر سلامت

سرطان

مصرف غذاهای حاوی بتاکاروتن زیاد ممکن است خطر ابتلا به انواع خاصی از سرطان مانند سرطان ریه یا سرطان پروستات را کاهش دهند. اما بر اساس مطالعات انجام شده، مصرف دوزهای بالایی از مکمل بتاکاروتن در افراد سیگاری، خطر ابتلا به سرطان ریه را در آنها افزایش می‌دهد.

دژنراسیون ماکولا (تخریب لکه زرد) مرتبط با سن

دژنراسیون ماکولا مرتبط با افزایش سن، یک بیماری چشمی است که باعث تاری دید می‌شود. در بعضی از افراد، افزایش سن باعث آسیب به ماکولا (لکه زرد) می‌شود. ماکولا (لکه زرد) بخشی از شبکیه (لایه حساس به نور چشم) است که به دیدن واضح اشیا و محیط پیرامون ما کمک می‌کند.

دژنراسیون (تخریب تدریجی) ماکولا مرتبط با سن (AMD)، یکی از شایع‌ترین علل از دست دادن بینایی در سالمندان است. در مبتلایان به AMD، مصرف مکمل حاوی آنتی‌اکسیدان‌ها، روی و مس به همراه بتاکاروتن (در افراد غیرسیگاری) برای کاهش سرعت پیشرفت بیماری امیدوارکننده بوده و در نتیجه به کاهش روند از دست دادن بینایی منجر شده است.

سرخک

کودکان مبتلا به کمبود ویتامین A که به سرخک مبتلا می‌شوند، معمولا فرم شدیدتری از این بیماری را می‌گیرند. در این کودکان، مصرف مکمل‌های حاوی ویتامین A با مشورت پزشک، می‌تواند تب و اسهال ناشی از سرخک را کمتر کند. مصرف این مکمل‌ها می‌تواند خطر مرگ و میر ناشی از سرخک را در کودکان کشورهای در حال توسعه، که کمبود ویتامین A در آنها شایعتر است، کاهش دهد.

میزان مورد نیاز

کودکان، چهار صد تا ششصد میکروگرم در روز

خانم‌ها، هشتصد میکروگرم در روز

مادران شیرده، هزار و سیصد میکروگرم در روز

آقایان، نهصد میکروگرم در روز

 

انصراف از نظر